Ελλάδα: Μια εργασιομανής χώρα

στις

Αναδημοσίευση άρθρου του Δημήτρη Θεοδωρόπουλου στο BHmagazino

Οι Έλληνες δουλεύουν τις περισσότερες ώρες στην Ευρώπη και οι Γερμανοί τις λιγότερες. Τι ακριβώς συμβαίνει σε αυτή τη χώρα;

Ο διάδρομος ήταν κιτρινωπός, οι πόρτες ήταν φτιαγμένες από ένα ψεύτικο ξύλο, το μωσαϊκό ήταν φθαρμένο. Το γκισέ ήταν μεγάλο και αυστηρό. Τα γραφεία από πίσω του σχετικά ατακτοποίητα. μια καθημερινή μεσημέρι στο Τμήμα Πρωτοκόλλου ενός κεντρικού υπουργείου στο κέντρο της Αθήνας, σχεδόν μπορούσες να μυρίσεις την παραίτηση, το εργασιακό αδιέξοδο και τη γοητεία του μεσημεριανού σχολάσματος στον αέρα. Το κλίμα το καταλάβαινες και αν έβλεπες τα δελτία του Τζόκερ στοιβαγμένα στα περισσότερα γραφεία – μεγάλα πάκα με πρόχειρα αυτοκαταστρεφόμενα εισιτήρια ελπίδας μακριά από τη ρουτίνα.

Οι άνθρωποι δούλευαν μηχανικά, όλοι ήταν ευγενικοί – όχι ιδιαίτερα κινητικοί, αλλά τουλάχιστον ευγενικοί. Και όλοι σχετικά χαλαροί. Το χιλιοτραγουδισμένο ελληνικό Δημόσιο στις καλύτερες στιγμές του: λιγομίλητοι, εξυπηρετικοί τύποι με πετσοκομμένους μισθούς, συκοφαντημένοι, αλλά αδιάφοροι. Εγκλωβισμένοι στο σύστημα της μηχανικής, αλλά σε καμία περίπτωση κουραστικής εργασίας.

Στην ελληνική κοινωνία, που τόσο πολύ έχει αυτοκανιβαλιστεί, ενοχοποιηθεί, οργιστεί και γενικά έχει περάσει συμπλέγματα εκατοντάδων χρόνων συνεπτυγμένα σε μια πενταετία οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, αυτή η εικόνα των δημοσίων υπαλλήλων που ακόμη έχουν το δικαίωμα στη σιέστα, έχει ποινικοποιηθεί. Είναι η ίδια εικόνα που λίγα χρόνια νωρίτερα ήταν συνώνυμη του εργασιακού παραδείσου. Λογικό, με την ανεργία στο 27,6% κάθε χαλαρή εργασία πάνω από τον βασικό μισθό θεωρείται σκάνδαλο. Είναι όμως;

Ο βρετανός φιλόσοφος Μπέρτραντ Ράσελ δεν το θεωρούσε και τόσο. Σε ένα κείμενό του από το 1932 σχετικά με την απραξία, έγραψε πως όταν η κοινωνία καταφέρει να δομηθεί με καλύτερο τρόπο, τότε ο μέσος άνθρωπος θα χρειαζόταν να δουλεύει μόλις τέσσερις ώρες την ημέρα. Και κάπως έτσι «θα μπορούσε να αφιερωθεί στις απαραίτητες και στοιχειώδεις απολαύσεις της ζωής…». Και αν η φιλοσοφία των αρχών του 20ού αιώνα φαίνεται κάπως πολυτελής αναφορά για τις απαιτητικές μέρες μας, δύο χρόνια νωρίτερα, το 1930, ο οικονομολόγος Τζον Μέιναρντ Κέινς έγραφε πως «αν τα πράγματα εξελιχθούν σωστά, ίσως οι άνθρωποι να μη χρειαστεί να δουλεύουν περισσότερο από 15 ώρες την εβδομάδα μέχρι το 2030». Είναι άγνωστο τι θα γίνει στα επόμενα 17 χρόνια, αλλά μέχρι στιγμής τα πράγματα δεν εξελίσσονται σωστά.

Τα στοιχεία προέρχονται από τον ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης) και εμφανίζονται σε άρθρο των – όχι και τόσο φίλων της εργασιακής οκνηρίας – «Financial Times». Στον πίνακα του σχετικού άρθρου με τον τίτλο «Get a Life», φιλοξενούνται οι ώρες εργασίας των ανθρώπων ανά χώρα. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 2012 η χώρα με τους πιο σκληρά εργαζόμενους στον κόσμο είναι η Κορέα με μέσο όρο 2.700 ώρες εργασίας μέσα στη χρονιά. Και η επόμενη; Η επόμενη είναι η Ελλάδα, με λίγο παραπάνω από 2.000 ώρες εργασίας τη χρονιά ανά εργαζόμενο. Ακολουθούν η Ουγγαρία, το Ισραήλ, η Τουρκία, οι ΗΠΑ και στον πάτο (ή καλύτερα στην κορυφή) της λίστας είναι κάποιες χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά όπως η Ολλανδία, με τις λιγότερες ώρες εργασίας ανά χρονιά (1.300), η Νορβηγία (1.400 ώρες) και η αυστηρή κακή δασκάλα Γερμανία (1.300 ώρες).

Και τώρα η αντίφαση: Η Γερμανία μπορεί να μη δουλεύει πολύ, αλλά παράγει περίπου 70% περισσότερο από την Ελλάδα. Τι σημαίνει αυτό; Η λιγότερη δουλειά σημαίνει περισσότερη αποτελεσματικότητα ή η σωστή δουλειά οδηγεί σε περισσότερη παραγωγή; Και η επόμενη σημαντική ερώτηση είναι μήπως οι άνθρωποι που κερδίζουν περισσότερα έχουν λιγότερη όρεξη για δουλειά; Σύμφωνα με μια απλή επαγωγική έρευνα που έκανε ο Κόλιν Κάμερερ, ισχύει η λογική του οδηγού ταξί: «Οταν οι μισθοί είναι υψηλοί, η αγορά κινείται και υπάρχουν χρήματα, οι οδηγοί ταξί που δουλεύουν με έναν συγκεκριμένο οικονομικό στόχο κάθε μέρα δουλεύουν λιγότερο καθώς συγκεντρώνουν το ποσό νωρίτερα. Οταν δεν υπάρχουν χρήματα στην αγορά, δουλεύουν εξοντωτικά για να τον πετύχουν…».

Μοιάζει λίγο με υπερβολή να αναζητεί κάποιος πιο σωστές συνθήκες εργασίας στην Ελλάδα του 2013. Είναι η χώρα στην οποία όποιος ιδιωτικός υπάλληλος έχει ακόμη τη δουλειά του μοιάζει να απεμπολεί ο ίδιος το δικαίωμα στη λογική, αισθανόμενος προνομιούχος μόνο και μόνο για τη σταθερότητα του μισθού του. Ομως, αν θέλουμε στην πραγματικότητα ανάπτυξη και αναπτέρωση του ηθικού και λογική και τέλος πάντων ανατροπή όλης αυτής της «ευρωπαϊκής» ρητορικής περί ένοχης και ανίσχυρης Ελλάδας, καλό θα είναι να μην κατηγορούμε τόσο τους υπαλλήλους του υπουργείου, αυτούς που προανέφερα. Δουλειά του κράτους και γενικότερα της καθεστηκυίας τάξης δεν είναι να κουνάει το δάχτυλο φωνάζοντας «είστε ένοχοι». Δουλειά του είναι είτε να τους μάθει να δουλεύουν παραγωγικά είτε να τους αναγνωρίσει το δικαίωμα στη σιέστα και στις υπόλοιπες στοιχειώδεις απολαύσεις της ζωής, που λένε και οι φιλόσοφοι…

*Δημοσιεύθηκε στο BHmagazino την Κυριακή 3 Νοεμβρίου 2013 (Το κείμενο στο tovima.gr)

Υποβολή Σχολίου

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s